Lewicowe media ogłaszają koniec neoliberalizmu i sięgają po Minsky'ego, by wyjaśnić nierówności i kryzysy

Pełna analiza

Pięć tekstów z lewicowych serwisów Naked Capitalism i Jacobin (amerykańskie media publicystyczne) łączy jedna teza: model gospodarczy z ostatnich 40 lat, czyli neoliberalizm (wolny rynek, niskie podatki, ograniczona rola państwa), wytworzył nierówności i wywołał polityczną reakcję. Jacobin przypomina Hymana Minsky'ego, ekonomistę, który twierdził, że w kapitalizmie długi z czasem rosną, a stabilność sama przygotowuje kryzys. „Moment Minsky'ego” to chwila, gdy zadłużeni nagle muszą sprzedawać aktywa i ceny gwałtownie spadają. Naked Capitalism uważa, że polityka energetyczna Europy, zależna od USA, szkodzi jej gospodarce. Jacobin dodaje, że kult „kreatywności” przykrywał obniżki podatków z lat 70., które osłabiły klasę średnią, i że prawicowe nastroje biorą się ze stresu o ceny. Dla zwykłego człowieka praktyczny wniosek jest taki, że debata o kosztach życia (ceny energii, mieszkań, żywności) stała się głównym polem walki politycznej po obu stronach. Uwaga: w materiałach nie ma danych liczbowych, więc są to tezy, a nie potwierdzone ustalenia.

Wpływy

• ·Energia w Europie: jeśli teza o zależności od USA przebije się do debaty publicznej, wzrośnie presja na politykę zakupów gazu LNG (skroplonego gazu ziemnego) i na ceny odniesienia TTF (Title Transfer Facility, europejski benchmark ceny gazu).
• ·Polityka „przystępności cenowej” (affordability) to kontrola cen, dopłaty i podatki od zysków. Takie pomysły najbardziej uderzają w spółki energetyczne, sieci handlowe i deweloperów.
• ·Powrót Minsky'ego do debaty oznacza większą uwagę na zadłużenie prywatne i fundusze kredytowe (private credit, pożyczki udzielane poza bankami), a nie tylko na dług państw.
• ·Narracja o słabnącej klasie średniej wzmacnia argumenty za wyższymi podatkami od kapitału. To ryzyko regulacyjne dla spółek z dużymi wypłatami dla akcjonariuszy.

Co dalej

• →Jeśli hasło „affordability” stanie się osią kampanii przed wyborami połówkowymi w USA (listopad 2026), spodziewaj się propozycji limitów cen lub opłat w sektorach o słabej konkurencji. Najbardziej wystawione są firmy ubezpieczeniowe i komunalne (ETF-y: XLU, KIE), bo ich ceny regulują politycy.
• →Jeśli europejska krytyka zależności energetycznej od USA urośnie, wzmocni to argumenty za własnymi kontraktami długoterminowymi na gaz i za energią jądrową oraz odnawialną. Skorzystać mogą dostawcy sieci i magazynów energii, bo kontrakty długoterminowe zmniejszają zmienność cen, ale wymagają inwestycji w infrastrukturę.

Sektory do śledzenia

• Europejskie spółki sieciowe i magazynowanie energii

  Każda zmiana strategii energetycznej wymaga rozbudowy sieci przesyłowych i magazynów. Przychody tych firm są w dużej mierze regulowane, więc zależą od decyzji politycznych.

• Spółki z wysokim zadłużeniem i krótkim terminem refinansowania

  Logika Minsky'ego mówi, że najbardziej kruche są podmioty, które spłacają stare długi nowymi. To one pierwsze odczują zacieśnienie kredytu.

• Handel detaliczny dóbr podstawowych (dyskonty, żywność)

  Jeśli stres cenowy napędza politykę, konsumenci przesuwają wydatki do tańszych sklepów. Jednocześnie rośnie ryzyko administracyjnej kontroli marż.

W przeszłości

Kryzys finansowy 2007–2009: po długim okresie rosnącego zadłużenia gospodarstw domowych upadek Lehman Brothers (wrzesień 2008) uruchomił klasyczny „moment Minsky'ego”. Indeks S&P 500 (koszyk 500 największych spółek USA) spadł od szczytu w październiku 2007 do dołka w marcu 2009 o ok. 57%.

Spór narracji

Źródła

• Naked Capitalism Lewicowe — “Neoliberalism Is Over”
• Jacobin Lewicowe — Hyman Minsky Was a Powerful Critic of Capitalism
• Naked Capitalism Lewicowe — Europe’s Energy Policy Is Economic Suicide
• Jacobin Lewicowe — The Creativity Con Ate the Middle Class
• Jacobin Lewicowe — We Can Beat the Right With a Left-Wing Affordability Agenda